Elektrik Çarpmasında Yapılması Gereken Güvenlik Önlemleri

Elektrik Çarpmasında Yapılması Gereken Güvenlik Önlemleri

Elektrik çarpması, düşük voltajlı ev aletlerinden yüksek gerilim hatlarına kadar farklı kaynaklar nedeniyle meydana gelebilir. Çarpılma sonrasında ciltte belirgin bir iz görülmese bile kalp ritmi, solunum sistemi, sinirler ve iç dokular etkilenmiş olabilir. Bu nedenle elektrik çarpmasında doğru müdahale sırasını bilmek, hem kazazedeyi hem de yardım eden kişiyi korumak açısından büyük önem taşır.

Elektrik çarpması durumunda ilk hedef, elektrik akımını güvenli biçimde kesmek ve olay yerindeki ikincil tehlikeleri ortadan kaldırmaktır. Akım kesilmeden kazazedeye dokunulmamalıdır. Aksi halde yardım etmeye çalışan kişi de elektrik akımına kapılabilir.

Elektrik Çarpmasında İlk Yapılması Gerekenler

1. Önce kendi güvenliğinizi sağlayın

Elektrik çarpmasına müdahale ederken en sık yapılan hata, kazazedeye hemen dokunmaktır. Kişi hâlâ elektrik kaynağıyla temas hâlindeyse ona çıplak elle dokunmak akımın size de geçmesine neden olabilir.

• Elektrik kaynağına, kablolara ve kazazedeye yaklaşmadan önce çevreyi değerlendirin.
• Islak zemin, su birikintisi, hasarlı kablo veya açıkta bulunan elektrik tesisatı varsa ekstra dikkatli olun.
• Yüksek gerilim hattı söz konusuysa bölgeye yaklaşmayın ve elektrik dağıtım ekiplerinin müdahalesini bekleyin.
• Yangın, duman veya patlama riski varsa olay yerinden uzaklaşın.

2. Elektrik akımını kesin

Mümkünse elektrik panosundaki ana şalteri veya sigortayı kapatın. Fişi çekmek gerekiyorsa yalnızca fiş ve priz kuru, sağlam ve güvenli durumdaysa işlem yapın. Hasarlı kabloya, prize veya elektrikli cihaza doğrudan temas etmeyin.

Akımı kapatamıyorsanız ve ortam düşük voltajlı, kuru ve güvenliyse kazazedeyi elektrik kaynağından ayırmak için kuru ve iletken olmayan bir cisim kullanılabilir. Tahta saplı bir araç veya kuru plastik malzeme bu amaçla kullanılabilir. Ancak metal, ıslak tahta veya nemli eşya kullanılmamalıdır. Yüksek gerilim kaynaklarında kazazedeyi ayırmaya çalışmayın.

3. 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın

Elektrik akımı kesildikten sonra vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın. Kazazede kendini iyi hissetse bile sağlık değerlendirmesi gerekebilir. Özellikle bilinç kaybı, göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı, yanık, düşme veya kas spazmı varsa acil yardım şarttır.

Telefon görüşmesi sırasında şu bilgileri açık ve kısa biçimde paylaşın:

• Olayın gerçekleştiği açık adres veya konum bilgisi
• Elektrik kaynağının türü ve mümkünse voltajı
• Akımın kesilip kesilmediği
• Kazazedenin bilinci ve nefes alıp almadığı
• Yanık, kanama, düşme veya başka bir yaralanma olup olmadığı

Kazazedenin Bilinci ve Solunumu Nasıl Kontrol Edilir?

Akım tamamen kesildikten sonra kazazedeye yaklaşın. Önce yüksek sesle seslenerek bilincini kontrol edin. Yanıt vermiyorsa omzuna hafifçe dokunarak tepki verip vermediğini değerlendirin. Ardından normal nefes alıp almadığını kontrol edin.

Elektrik Çarpmasında Temel Yaşam Desteği

Kazazede bilinçsizse ve normal nefes almıyorsa, eğitimli kişiler temel yaşam desteğine başlamalıdır. Göğsün ortasına, dakikada yaklaşık 100-120 bası olacak şekilde göğüs basısı uygulanır. Her bası göğsü yaklaşık 5-6 santimetre çökertecek derinlikte olmalıdır.

Kurtarıcı nefes verme konusunda eğitimli değilse veya bunu yapmak istemiyorsa yalnızca göğüs basısına devam edebilir. Bir otomatik eksternal defibrilatör (AED) varsa cihaz açılmalı ve sesli talimatları izlenmelidir. Sağlık ekipleri gelene, kazazede normal nefes almaya başlayana veya müdahaleyi sürdüremeyecek hâle gelene kadar yardım sürdürülmelidir.

Çocuklarda ve bebeklerde temel yaşam desteği farklılık gösterebilir. Bu nedenle mümkünse çocuklara yönelik ilk yardım eğitimi almış kişiler müdahale etmelidir. Her durumda 112 operatörünün talimatları dikkate alınmalıdır.

Elektrik Yanıklarında Ne Yapılmalı?

Elektrik yanıkları, ciltte küçük bir iz oluştursa bile dokuların daha derin katmanlarını etkileyebilir. Akımın vücuda girdiği ve çıktığı bölgelerde yanık bulunabilir. Bu nedenle yanık alanı küçük görünse bile tıbbi değerlendirme gerekir.

• Yanık bölgesini temiz, serin akan su altında yaklaşık 20 dakika soğutun.
• Yüz, boyun veya geniş yanık alanlarında soğutma yaparken kişinin üşümesine izin vermeyin.
• Cilde yapışmış kıyafetleri zorla çıkarmayın.
• Yanık üzerine buz, diş macunu, yağ, yoğurt veya krem sürmeyin.
• Su toplamış kabarcıkları patlatmayın.
• Yanık bölgesini temiz, yapışmayan bir örtüyle gevşek biçimde kapatın.

Elektrik Çarpmasından Sonra Ne Zaman Hastaneye Gidilmeli?

Elektrik çarpması sonrasında her zaman sağlık kuruluşuna başvurmak en güvenli seçenektir. Özellikle aşağıdaki belirtilerden biri varsa acil tıbbi değerlendirme gerekir:

• Bilinç kaybı veya sersemlik
• Göğüs ağrısı, çarpıntı veya düzensiz kalp atımı hissi
• Nefes darlığı ya da solunum güçlüğü
• Kaslarda istemsiz kasılma veya güç kaybı
• Elektrik yanığı ya da ciltte giriş-çıkış izleri
• Düşmeye bağlı baş, boyun veya omurga yaralanması
• Uyuşma, karıncalanma veya görme bozukluğu
• Çocuklarda gerçekleşen her türlü elektrik çarpması
• Yüksek gerilim hattı veya endüstriyel elektrik kaynaklı kazalar

Elektrik çarpması kalp ritmini bozabileceği için kişi olaydan sonra iyi görünse bile gecikmeli belirtiler ortaya çıkabilir. Doktor önerisi olmadan kazazedeyi yalnız bırakmamak ve belirtileri dikkatle takip etmek önemlidir.

Elektrik Çarpmasında Yapılmaması Gerekenler

• Akım kesilmeden kazazedeye çıplak elle dokunmayın.
• Su veya metal cisim kullanarak elektrik kaynağına müdahale etmeyin.
• Yüksek gerilim hatlarına yaklaşmayın.
• Bilinçsiz kişiye yiyecek, içecek veya ilaç vermeyin.
• Kazazedeyi gereksiz yere ayağa kaldırmayın veya yürütmeyin.
• Yanık bölgesine buz, yağ, krem ya da ev yapımı ürünler uygulamayın.
• Cilde yapışan kıyafetleri çekerek çıkarmayın.
• Kazazedeyi araçla hastaneye götürmek yerine, ciddi belirtilerde ambulans çağırın.

Evde Elektrik Çarpmasını Önleme Yolları

Elektrik kazalarının önemli bir bölümü basit güvenlik önlemleriyle önlenebilir. Ev ve iş yerlerinde elektrik tesisatının düzenli kontrol edilmesi, hasarlı cihazların kullanılmaması ve çocukların prizlerden uzak tutulması riskleri azaltır.

• Islak elle elektrikli cihazlara ve prizlere dokunmayın.
• Banyo, mutfak ve dış alanlarda uygun kaçak akım rölesi kullanılmasını sağlayın.
• Yıpranmış, ezilmiş veya açıkta iletkeni bulunan kabloları kullanmayın.
• Prizleri aşırı yüklemeyin ve çoklu prizleri zincirleme bağlamayın.
• Elektrikli cihazları sudan uzak tutun.
• Çocukların prizlere erişmesini önlemek için koruyucu kapaklar kullanın.
• Elektrik tesisatı onarımını yetkili elektrikçilere yaptırın.
• Elektrikli cihazları temizlemeden veya bakım yapmadan önce fişini çekin.
• Dış mekânda kullanılan cihazların neme ve suya uygun olduğundan emin olun.
• Elektrik direklerine, kopmuş kablolara ve düşmüş enerji hatlarına yaklaşmayın.

Sonuç: Önce Güvenlik, Sonra Müdahale

Elektrik çarpmasında en önemli kural, akım kesilmeden kazazedeye dokunmamaktır. Güvenli mesafeyi koruyun, elektrik kaynağını kapatın, 112’yi arayın ve kazazedenin bilinci ile solunumunu kontrol edin. Gerektiğinde temel yaşam desteğine başlayın; yanıklarda ise bölgeyi serin suyla soğutup tıbbi yardım alın.

Bu bilgiler ilk yardımın yerini tutmaz. Elektrik kazalarına doğru ve güvenli biçimde müdahale edebilmek için yetkili kurumlardan temel ilk yardım eğitimi almak, acil durumlarda hayat kurtarıcı olabilir.